Vleermuis versus kunst

Ooit woonden er 2 miljoen vleermuizen in het Nationale Museum van Cambodja. Toen Pol Pot in 1975 Phnom Penh ontruimde, werd de bevolking op voetreis naar werkkampen op het platteland gestuurd. De stad bleef leeg achter. Toen kwamen de vleermuizen. De zolders van het statige oranje gebouw bleken een perfecte broedplaats voor een bepaald soort ‘kreukellipvleermuis’ (Chaerephon plicatus). In de jaren tachtig groeide de kolonie uit tot de grootste vleermuizenkolonie in een door mensen gemaakt gebouw. Voor inwoners en toeristen een mooi gezicht; de zwarte wolk waar ‘s avonds, wanneer de dieren terugkwamen van hun insectenjacht, geen einde aan kwam. Ook het olympisch stadion had een grote kolonie. Voor medewerkers en bezoekers van het museum was het minder leuk. Bij droog weer woei de verbrokkelde poep door ramen deuren. In het regenseizoen was de stank niet te harden en stroomde er een zwarte cocktail van uitwerpselen en urine langs de muren en over de duizend jaar oude beelden.

national museum

Het dak van het museum bood ruimte aan 2 miljoen vleermuizen. (batcon.org)

Bij gebrek aan een oplossing bleef men boenen op de Boeddha’s, Vishnu’s en Ganesha’s. Het personeel werd ingeënt tegen hondsdolheid en de pest. Want naast luizen en teken, sprongen er ook vlooien van de vachten af. Er was maar één voordeel. Guano, de gestapelde stront van vleermuizen, bevat veel nitrogeen, fosfaat en kalium, wat het zeer geschikt maakt als bodemverrijker. Met de guano kon het museum op een gegeven moment een derde van de draaikosten van het museum betalen. Ongeveer een ton in gewicht werd er per maand bij elkaar geveegd.

Ondertussen liepen de bezoekers met Vietnamese punthoeden op, tegen de teken en vlooien. “In het Nationale Museum van Cambodja is zulk gedrag onacceptabel!” riep museumdirecteur Khun Samen in één van de krantenberichten uit die tijd. Uiteindelijk bouwde de Australische regering in 1995 voor 500.000 Amerikaanse dollars een houten ‘vleermuizenvloer’, die alle troep moest tegenhouden. Het werd een fiasco. In het regenseizoen stroomde de zwarte drap nog steeds door gaten langs de muren. Stank en ongedierte bleven. Rond die tijd begon Samen echt wanhopig te worden. “Dit is niet het vleermuizenmuseum, dit is het museum van Cambodja! Als jullie vleermuizen willen zien ga je maar naar Battambang!” (In Battambang zitten vleermuisgrotten die veel toeristen trekken). Natuurbeschermers wilden de vleermuizen behouden, want zo’n kolonie eet ongeveer 4000 personenauto’s aan insecten per jaar. Veel van die insecten zijn gewas bedreigende soorten. En dan leveren ze ook nog eens meststof. Een zegen voor de boeren, die geen gif hoeven te gebruiken.

nationalmuseumbats

Een deel van de vleermuizenkolonie in het dak van het Nationale Museum van Cambodja. (batcon.org)

Veel organisaties kwamen langs en hadden plannen, maar fondsen bleven uit en niemand kwam over de brug om museum en vleermuizen te helpen. Uiteindelijk nam Samen het heft in eigen handen. Zijn medewerkers plaatsten in het holst van de nacht kippengaas over alle openingen. Op papier had het museum de vleermuizen niets aangedaan, maar zonder grote schuilplaats kunnen ze niet overleven. Deze soort heeft een systeem van groepszorg, waarbij de jongen in kinderdagverblijven zitten.

Het schrikbewind van Pol Pot, waaronder een kwart van de bevolking werd uitgemoord, duurde tot 1979. Daarna kwam Cambodja in handen van de Vietnamezen. De vleermuizen hebben nog tot 2002 als een schaduw boven de mooiste kunst uit het rijk van Angkor gehangen. Ongeveer zolang als het land nodig had om de brokstukken bij elkaar te vegen. In 2003 werd er een tribunaal opgericht om de leiders van de Khmer Rouge te vervolgen.

chaerephonplicatus

De Chaerephon plicatus of ‘wrinkle-lipped free-tailed bat’

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s